Υπάρχουν συνήθειες ζωής που προστατεύουν από τον καρκίνο; Τι μπορούμε να μάθουμε από διαφορετικούς πολιτισμούς
Υπό των Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD,
ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach, Αικατερίνη Γκέλη - MD, Radiologist
Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης
Συχνά διατυπώνεται η άποψη ότι ορισμένοι πληθυσμοί εμφανίζουν λιγότερο καρκίνο από άλλους. Μία από τις συζητήσεις που επανέρχονται συχνά αφορά τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς και την αντίληψη ότι παρουσιάζουν χαμηλότερη συχνότητα καρκίνου σε σχέση με τους δυτικούς πληθυσμούς. Η πραγματικότητα, όμως, είναι περισσότερο σύνθετη. Η εμφάνιση του καρκίνου δεν καθορίζεται από τη θρησκεία ή την καταγωγή ενός ανθρώπου, αλλά από έναν συνδυασμό παραγόντων που περιλαμβάνουν τον τρόπο ζωής, το περιβάλλον, τις λοιμώξεις, την ηλικία, τη γενετική προδιάθεση και την πρόσβαση στην πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση [1,2].
 Ο καρκίνος είναι κυρίως νόσος που σχετίζεται με τη γήρανση. Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, αυξάνεται και η πιθανότητα συσσώρευσης γενετικών βλαβών στα κύτταρα, γεγονός που ευνοεί την ανάπτυξη κακοήθειας. Για τον λόγο αυτό, πληθυσμοί με μεγαλύτερο ποσοστό ηλικιωμένων, όπως πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες, παρουσιάζουν υψηλότερα συνολικά ποσοστά καρκίνου σε σύγκριση με νεότερους πληθυσμούς [1].
 |
| Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδακτωρ της ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός ερευνητής, Συγγραφέας, Κόρινθος |
Σε αρκετές μουσουλμανικές χώρες ο πληθυσμός είναι κατά μέσο όρο νεότερος, γεγονός που από μόνο του μειώνει τον αριθμό των περιστατικών καρκίνου. Όταν οι επιστήμονες συγκρίνουν διαφορετικές χώρες, δεν χρησιμοποιούν απλώς τον συνολικό αριθμό ασθενών, αλλά τα ηλικιακά προτυποποιημένα ποσοστά, ώστε να γίνεται δίκαιη σύγκριση μεταξύ πληθυσμών διαφορετικής ηλικιακής σύνθεσης [1].
Η μικρότερη κατανάλωση αλκοόλ ως πιθανός προστατευτικός παράγοντας
Ένας σημαντικός παράγοντας που μπορεί να εξηγεί χαμηλότερη συχνότητα ορισμένων καρκίνων σε κάποιους μουσουλμανικούς πληθυσμούς είναι η πολύ περιορισμένη κατανάλωση αλκοόλ. Το αλκοόλ έχει χαρακτηριστεί από τη Διεθνή Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ως καρκινογόνος παράγοντας της Ομάδας 1, δηλαδή παράγοντας με επαρκή τεκμηρίωση ότι προκαλεί καρκίνο στον άνθρωπο [3].
Η κατανάλωση αλκοόλ σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου της στοματικής κοιλότητας, του φάρυγγα, του λάρυγγα, του οισοφάγου, του ήπατος, του μαστού και του παχέος εντέρου [4]. Επομένως, κοινωνίες στις οποίες η χρήση αλκοόλ είναι χαμηλή ενδέχεται να εμφανίζουν μικρότερη συχνότητα αυτών των μορφών καρκίνου.
Ωστόσο, η προστατευτική αυτή επίδραση αφορά συγκεκριμένους καρκίνους και δεν σημαίνει ότι ένας πληθυσμός είναι συνολικά «προστατευμένος» από τον καρκίνο.
Η διατροφή και ο σύγχρονος τρόπος ζωής
Η παραδοσιακή διατροφή πολλών μεσογειακών και μεσανατολικών κοινωνιών περιλαμβάνει τρόφιμα που έχουν συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου, όπως λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς, δημητριακά ολικής άλεσης και ελαιόλαδο. Τα τρόφιμα αυτά παρέχουν φυτικές ίνες, πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικές ενώσεις που επηρεάζουν θετικά τον μεταβολισμό και τη φλεγμονή [5].
Παράλληλα, η αυξανόμενη υιοθέτηση δυτικού τρόπου ζωής σε πολλές χώρες έχει οδηγήσει σε αύξηση της παχυσαρκίας, της καθιστικής ζωής και της κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Η παχυσαρκία αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο και έχει συσχετιστεί με καρκίνο του παχέος εντέρου, του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, του ενδομητρίου, του νεφρού και άλλων οργάνων [6].
Το κάπνισμα: ένας καθοριστικός παράγοντας
Το κάπνισμα παραμένει ο σημαντικότερος αποτρέψιμος παράγοντας θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Ευθύνεται κυρίως για τον καρκίνο του πνεύμονα, αλλά σχετίζεται επίσης με καρκίνους της ουροδόχου κύστης, του παγκρέατος, του νεφρού, του στομάχου και της κεφαλής και τραχήλου [7].
Σε ορισμένες μουσουλμανικές κοινωνίες οι γυναίκες έχουν ιστορικά χαμηλότερα ποσοστά καπνίσματος, γεγονός που μπορεί να συμβάλλει σε χαμηλότερη συχνότητα καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες. Αντίθετα, σε αρκετές περιοχές το κάπνισμα στους άνδρες παραμένει ιδιαίτερα συχνό και αποτελεί σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας [7].
Οι λοιμώξεις που σχετίζονται με τον καρκίνο
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ένα σημαντικό ποσοστό καρκίνων παγκοσμίως σχετίζεται με χρόνιες λοιμώξεις. Ο ιός της ηπατίτιδας Β και C αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα, ενώ ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) ευθύνεται για μεγάλο ποσοστό καρκίνων του τραχήλου της μήτρας αλλά και άλλων ανατομικών περιοχών [8].
Σε περιοχές όπου ο εμβολιασμός, ο προληπτικός έλεγχος και η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας είναι περιορισμένα, ορισμένοι καρκίνοι μπορεί να εμφανίζονται συχνότερα, ανεξάρτητα από τη θρησκευτική ή πολιτισμική ταυτότητα του πληθυσμού.
Τι μπορούμε πραγματικά να μάθουμε για την πρόληψη του καρκίνου;
Το σημαντικό μήνυμα δεν είναι ότι κάποια θρησκευτική ή εθνική ομάδα προστατεύεται από τον καρκίνο. Το πραγματικό μήνυμα είναι ότι ορισμένες συμπεριφορές μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο:
- αποφυγή καπνίσματος,
- περιορισμός ή αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ,
- διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους,
- τακτική σωματική δραστηριότητα,
- διατροφή πλούσια σε φυτικές τροφές,
- εμβολιασμός έναντι HPV και ηπατίτιδας Β,
- συμμετοχή στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για καρκίνο μαστού, τραχήλου μήτρας και παχέος εντέρου [2,5,8].
Ο καρκίνος δεν είναι αποτέλεσμα ενός μόνο παράγοντα. Είναι το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης γονιδίων, περιβάλλοντος και τρόπου ζωής. Η μελέτη διαφορετικών κοινωνιών μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε ποιες καθημερινές συνήθειες προστατεύουν την υγεία μας — όχι για να συγκρίνουμε πολιτισμούς, αλλά για να βελτιώσουμε την πρόληψη για όλους.
Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση
-
Bray F, Laversanne M, Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Soerjomataram I, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74(3):229-263.
-
Wild CP, Weiderpass E, Stewart BW, editors. World Cancer Report: Cancer Research for Cancer Prevention. Lyon: International Agency for Research on Cancer; 2020.
-
International Agency for Research on Cancer. Alcohol Consumption and Ethyl Carbamate. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans. Volume 96. Lyon: IARC; 2010.
-
Rumgay H, Shield K, Charvat H, Ferrari P, Sornpaisarn B, Obot I, et al. Global burden of cancer in 2020 attributable to alcohol consumption: a population-based study. Lancet Oncol. 2021;22(8):1071-1080.
-
Schwingshackl L, Schwedhelm C, Hoffmann G, Knüppel S, Laure Preterre A, Iqbal K, et al. Food groups and risk of colorectal cancer. Int J Cancer. 2017;141(9):1741-1755.
-
Lauby-Secretan B, Scoccianti C, Loomis D, Grosse Y, Bianchini F, Straif K. Body fatness and cancer—viewpoint of the IARC Working Group. N Engl J Med. 2016;375:794-798.
-
World Health Organization. WHO Report on the Global Tobacco Epidemic 2023. Geneva: WHO; 2023.
-
Plummer M, de Martel C, Vignat J, Ferlay J, Bray F, Franceschi S. Global burden of cancers attributable to infections in 2012: a synthetic analysis. Lancet Glob Health. 2016;4(9).
Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.
Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση, παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας
Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.
|
|
