FLASH ακτινοθεραπεία: μια νέα πειραματική προσέγγιση στην ακτινοθεραπεία του καρκίνου©
Υπό των Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD,
ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach, Αικατερίνη Γκέλη - MD, Radiologist
Η FLASH ακτινοθεραπεία (FLASH radiotherapy, FLASH-RT) αποτελεί μια πειραματική προσέγγιση της ακτινοθεραπείας, η οποία βασίζεται στη χορήγηση ακτινοβολίας με υπερυψηλό ρυθμό δόσης, συνήθως πάνω από 40 Gy/s, σε χρονικό διάστημα χιλιοστών του δευτερολέπτου. Σε προκλινικά πειράματα έχει παρατηρηθεί το λεγόμενο «FLASH effect», δηλαδή σημαντική
 |
Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Iατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός ερευνητής, Συγγραφέας,Δερβενακίων 46, Κόρινθος
Τηλ.6944280764 e-mail: pharmage2@gmail.com
www.gelis.gr, www.pharmagel.gr |
 |
| Αικατερίνη Γκέλη, Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια, Άσσος, Κορινθίας |
προστασία φυσιολογικών ιστών από την ακτινική βλάβη, ενώ διατηρείται η αντικαρκινική δράση της ακτινοβολίας. Ωστόσο, ο ακριβής βιολογικός μηχανισμός του φαινομένου δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί και η κλινική του αξία βρίσκεται υπό διερεύνηση. [1-3]
Μία από τις σημαντικότερες πρόσφατες εξελίξεις σημειώθηκε στο Penn Medicine, όπου τον Σεπτέμβριο του 2026 άρχισε η πρώτη στις Ηνωμένες Πολιτείες κλινική μελέτη σε ανθρώπους για conformal FLASH proton therapy, με κύριο ερευνητή τον ακτινοθεραπευτή Alexander Lin. Η μελέτη C-FLASH-01 είναι μελέτη φάσης I και έχει ως βασικό στόχο να αξιολογήσει τη σκοπιμότητα και την ασφάλεια της τεχνικής.
Η συγκεκριμένη μελέτη αφορά ασθενείς με υποτροπιάζοντες ή νέους καρκίνους κεφαλής και τραχήλου οι οποίοι χρειάζονται επανακτινοβόληση και δεν είναι κατάλληλοι για χειρουργική αντιμετώπιση. Το πρωτόκολλο προβλέπει πέντε συνεδρίες μέσα σε περίπου 10 ημέρες, ενώ η πραγματική έκθεση στην ακτινοβολία κατά κάθε συνεδρία διαρκεί λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο.
Η διαφορά από τη συμβατική ακτινοθεραπεία είναι επομένως διπλή. Αφενός, η FLASH χορηγεί την ακτινοβολία με εξαιρετικά υψηλό ρυθμό δόσης, σε χρονικό διάστημα χιλιοστών του δευτερολέπτου. Αφετέρου, η συνολική θεραπεία μπορεί να ολοκληρωθεί σε πολύ λιγότερες συνεδρίες. Στην περίπτωση της συγκεκριμένης μελέτης του Penn, προβλέπονται πέντε θεραπείες αντί για τα πολύ περισσότερα κλάσματα που χρησιμοποιούνται σε πολλές συμβατικές ακτινοθεραπευτικές αγωγές.
Η πιθανή μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά πλεονεκτήματα της FLASH. Προκλινικές μελέτες σε διάφορα ζωικά μοντέλα έχουν δείξει ότι η ακτινοβόληση με υπερυψηλό ρυθμό δόσης μπορεί να περιορίζει τη βλάβη φυσιολογικών ιστών χωρίς αντίστοιχη απώλεια της αντικαρκινικής αποτελεσματικότητας. [1-3] Ωστόσο, τα αποτελέσματα αυτά δεν μπορούν ακόμη να θεωρηθούν αποδεδειγμένο κλινικό όφελος στον άνθρωπο. Οι διαθέσιμες κλινικές μελέτες παραμένουν πρώιμες και απαιτούνται μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες για να διαπιστωθεί εάν το θεωρητικό πλεονέκτημα μεταφράζεται πράγματι σε μικρότερη τοξικότητα και ισοδύναμο ή καλύτερο έλεγχο του καρκίνου. [3,4]
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εφαρμογή της τεχνικής σε ασθενείς που χρειάζονται επανακτινοβόληση κεφαλής και τραχήλου. Η δεύτερη χορήγηση ακτινοβολίας στην ίδια ανατομική περιοχή μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη επειδή οι φυσιολογικοί ιστοί έχουν ήδη εκτεθεί σε ακτινοβολία. Το Penn Medicine διερευνά επομένως εάν η FLASH proton therapy μπορεί να προσφέρει έναν καλύτερο θεραπευτικό λόγο μεταξύ ελέγχου του όγκου και προστασίας των φυσιολογικών ιστών.
Επομένως, η FLASH ακτινοθεραπεία δεν πρέπει σήμερα να παρουσιάζεται ως καθιερωμένη νέα θεραπεία του καρκίνου. Πρόκειται για μια πολλά υποσχόμενη αλλά ακόμη πειραματική τεχνολογία, της οποίας το σημαντικότερο θεωρητικό πλεονέκτημα είναι η δυνατότητα χορήγησης πολύ υψηλής δόσης σε εξαιρετικά σύντομο χρόνο, με πιθανή μεγαλύτερη προστασία των φυσιολογικών ιστών. Η κλινική μελέτη του Penn Medicine αποτελεί ένα σημαντικό βήμα από την προκλινική έρευνα προς την αξιολόγηση της τεχνικής σε ανθρώπους, αλλά τα ζητήματα της ασφάλειας, της πραγματικής μείωσης της τοξικότητας, του μακροχρόνιου ελέγχου των όγκων και της συνολικής επιβίωσης παραμένουν αντικείμενα έρευνας. [3,4]
Βιβλιογραφία
- Guo Y, et al. Unraveling the dual nature of FLASH radiotherapy: From normal tissue sparing to tumor control. Cancer Lett. 2025;609:217895. doi:10.1016/j.canlet.2025.217895. PMID:40582492.
- Rosini G, Ciarrocchi E, D'Orsi B. Mechanisms of the FLASH effect: current insights and advances. Front Cell Dev Biol. 2025;13:1575678. doi:10.3389/fcell.2025.1575678.
- Bourhis J, Montay-Gruel P, Gonçalves Jorge P, et al. Clinical translation of FLASH radiotherapy: current status and future directions. Radiother Oncol. [σύγχρονη βιβλιογραφική ανασκόπηση της μετάβασης από τα προκλινικά στα πρώιμα κλινικά δεδομένα].
- FLASH Radiotherapy: From In Vivo Data to Clinical Translation. Int J Radiat Oncol Biol Phys. 2024. PMID:39828472.
Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.
Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση, παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας
Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.
|
