Το εμβόλιο HPV εξαλείφει τους θανάτους από καρκίνο του τραχήλου στις νέες γυναίκες – Επιδημιολογική τεκμηρίωση και ελληνική πραγματικότητα©
Υπό των Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD,
ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach, Αικατερίνη Γκέλη - MD, Radiologist
Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Αικατερίνη Γκέλη
Εισαγωγή
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας παραμένει μια σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως.
Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι διαγιγνώσκονται περίπου 700 νέα περιστατικά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ετησίως, ενώ περισσότεροι από 250–300 θάνατοι αποδίδονται στη νόσο κάθε χρόνο. Το 99% σχεδόν των περιστατικών σχετίζεται αιτιολογικά με τη λοίμωξη από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (Human Papillomavirus, HPV), ο οποίος μεταδίδεται κυρίως μέσω της σεξουαλικής επαφής.
Η ανάπτυξη των εμβολίων έναντι του HPV αποτελεί σημαντικό επίτευγμα της σύγχρονης προληπτικής ιατρικής, καθώς προσφέρει τη δυνατότητα πρωτογενούς πρόληψης ενός κακοήθους νεοπλάσματος.
Η παρούσα ανασκόπηση εξετάζει τα ευρήματα της πρωτοποριακής μελέτης των Sasieni και Falcaro [1], η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet και αποτελεί την πρώτη εθνική ανάλυση θνησιμότητας από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας μετά την εισαγωγή προγράμματος εμβολιασμού κατά του HPV.
Η Μελέτη-Ορόσημο των Sasieni & Falcaro
Σχεδιασμός και Μεθοδολογία
Οι Sasieni και Falcaro ανέλυσαν πληθυσμιακά δεδομένα θνησιμότητας από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στην Αγγλία για την περίοδο 2001–2024, σε γυναίκες ηλικίας 20–34 ετών [1]. Η εμβολιαστική κάλυψη ανά κοόρτη γεννήσεων αντλήθηκε από επίσημες
 |
| Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Ερευνητής, Συγγραφέας, Κόρινθος, τ. 6944280764, pharmage2@gmail.com, gelis.gr, pharmagel.gr |
 |
| Αικατερίνη Γκελη, Ιατρός Ακτινοδιαγνώστρια, άσσος Κορινθίας |
εκθέσεις και χρησιμοποιήθηκε για την εκτίμηση του ποσοστού των εμβολιασμένων γυναικών ανά ηλικιακή ομάδα και έτος θανάτου. Μέσω ανάλυσης παλινδρόμησης Poisson εκτιμήθηκε η σχετική μείωση του κινδύνου θανάτου στις εμβολιασμένες γυναίκες σε σύγκριση με το αναμενόμενο σε περίπτωση απουσίας εμβολιασμού [1].
Το εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμού κατά του HPV εισήχθη στην Αγγλία το 2008 για κορίτσια ηλικίας 12–13 ετών, με συμπληρωματικό πρόγραμμα κάλυψης για ηλικίες 14–18 ετών την περίοδο 2008–2010 [7]. Από το 2019, το εμβόλιο χορηγείται και στα αγόρια, συμβάλλοντας στην έμμεση προστασία του πληθυσμού μέσω της μείωσης της μετάδοσης του ιού [7].
Αποτελέσματα
Τα ευρήματα της μελέτης καταδεικνύουν εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα:
· Μηδενικοί θάνατοι: Στις γυναίκες ηλικίας 20–24 ετών κατά την περίοδο 2020–2024, όπου η εμβολιαστική κάλυψη στην ηλικία 12–13 ετών έφθανε περίπου το 88–90%, δεν καταγράφηκε κανένας θάνατος από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, έναντι 23,1 αναμενόμενων θανάτων βάσει ιστορικών δεδομένων, που αντιστοιχεί σε μείωση της θνησιμότητας κατά 100% (95% CI 84–100) [1].
· Μείωση σε μεγαλύτερες ηλικίες: Σε παλαιότερες κοόρτες που εμβολιάστηκαν έως την ηλικία των 18 ετών με κάλυψη 63–87%, παρατηρήθηκε μείωση θνησιμότητας κατά 80% (95% CI 51–94) στις γυναίκες 20–24 ετών την περίοδο 2015–2019 και κατά 69% (95% CI 55–79) στις γυναίκες 25–29 ετών την περίοδο 2020–2024 [1].
· Σωθείσες ζωές: Μέχρι το τέλος του 2024, το πρόγραμμα εμβολιασμού HPV στην Αγγλία συσχετίστηκε με τη μείωση περίπου 199,6 θανάτων από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας (95% CI 125,0–274,2) [1].
· Εκτίμηση ατομικού κινδύνου: Η σχετική μείωση του κινδύνου θανάτου στις εμβολιασμένες γυναίκες εκτιμήθηκε σε 100% (95% CI 81–100) για τις ηλικίες 20–24 ετών και 100% (95% CI 89–100) για τις ηλικίες 25–29 ετών [1].
Ο επικεφαλής της μελέτης, Καθηγητής Peter Sasieni του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου, υπογράμμισε ότι τα παιδιά που εμβολιάζονται σε ηλικία 12 ή 13 ετών έχουν σχεδόν μηδενικό κίνδυνο να πεθάνουν από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας πριν την ηλικία των 30 ετών [2].
Κλινική και Επιδημιολογική Σημασία
Η μελέτη αυτή αποτελεί το πρώτο ισχυρό εθνικού επιπέδου τεκμήριο ότι ο εμβολιασμός κατά του HPV δεν μειώνει απλώς τη συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, αλλά σώζει ενεργά ζωές [1]. Όπως επισημαίνουν οι Portnoy et al. σε σχετικό σχολιασμό, τα ευρήματα παρέχουν πειστικές ενδείξεις ότι ο εμβολιασμός HPV είναι μια εξαιρετικά αποτελεσματική στρατηγική πρόληψης του καρκίνου [3].
Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας ανήκει στις ελάχιστες μορφές κακοήθειας για τις οποίες διαθέτουμε ταυτόχρονα αποτελεσματικό εμβόλιο και προσυμπτωματικό έλεγχο – δύο εργαλεία που, όταν αξιοποιούνται συστηματικά, μπορούν να αλλάξουν την εξέλιξη της νόσου σε επίπεδο πληθυσμού. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει θέσει ως στόχο την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας, με το εμβόλιο HPV να αποτελεί έναν από τους τρεις πυλώνες της παγκόσμιας στρατηγικής [4].
Προκλήσεις στην Εμβολιαστική Κάλυψη
Παρά τα εντυπωσιακά αποτελέσματα, η εμβολιαστική κάλυψη παραμένει υποβέλτιστη σε πολλές χώρες. Στην Αγγλία, η κάλυψη στα κορίτσια έως την ηλικία των 15 ετών φθάνει μόλις το 76%, αισθητά χαμηλότερα από τον στόχο του 90% που θέτει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας [7]. Η βρετανική κυβέρνηση έχει δεσμευτεί για την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας έως το 2040.
Στην Ελλάδα, η κατάσταση παρουσιάζει σημαντικά περιθώρια βελτίωσης. Παρά την ένταξη του εμβολίου στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού από το 2008, τα εκτιμώμενα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης για γυναίκες 11–14 ετών ανέρχονται σε 43,8% και για ηλικίες 11–18 ετών σε 55,4% [5]. Παρά τη βελτίωση της κάλυψης μεταξύ 2022 και 2024, τα επίπεδα παραμένουν υποβέλτιστα σε σχέση με τον στόχο του ΠΟΥ. Μάλιστα, σύμφωνα με μελέτη μαθηματικής μοντελοποίησης, η Ελλάδα φαίνεται απίθανο να επιτύχει τον στόχο του 90% έως το 2030 υπό τις τρέχουσες τάσεις, γεγονός που θα αφήσει σημαντικό αριθμό κοριτσιών χωρίς προστασία έναντι του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και άλλων HPV-σχετιζόμενων κακοηθειών [6].
Συμπεράσματα
Η μελέτη των Sasieni και Falcaro καταδεικνύει με σαφήνεια ότι ο εμβολιασμός κατά του HPV, όταν εφαρμόζεται σε υψηλά ποσοστά κάλυψης, μπορεί να εξαλείψει σχεδόν πλήρως τη θνησιμότητα από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας σε νεαρές γυναίκες [1]. Πρόκειται για ένα ιστορικό ορόσημο στην πρόληψη του καρκίνου, το οποίο επιβεβαιώνει τη δυνατότητα επίτευξης του στόχου του ΠΟΥ για εξάλειψη της νόσου [4].
Η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης, τόσο στην Αγγλία όσο και στην Ελλάδα, παραμένει επείγουσα προτεραιότητα δημόσιας υγείας. Η ενίσχυση των προγραμμάτων σχολικού εμβολιασμού, η έγκαιρη ενημέρωση γονέων και εφήβων, καθώς και η ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών στα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου είναι καθοριστικοί παράγοντες για τη μεγιστοποίηση του οφέλους από αυτό το μοναδικό προληπτικό εργαλείο. Παράλληλα, η εφαρμογή στοχευμένων πολιτικών για την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης στην Ελλάδα, με αξιοποίηση των δομών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, είναι απαραίτητη για την επίτευξη της εξάλειψης της νόσου και σε εθνικό επίπεδο.
Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση
1.Sasieni P, Falcaro M. Cervical cancer mortality trends following HPV vaccination in England, 2001–24: an analysis of population-based mortality data. Lancet. 2026; published online June 17. DOI: 10.1016/S0140-6736(26)00918-9
2.Queen Mary University of London. Cervical cancer deaths plummet to record low thanks to HPV vaccine [press release]. London: Queen Mary University of London; 2026 Jun 17.
3.Portnoy A, Jit M, Barnabas RV. HPV vaccination and early declines in cervical cancer deaths. Lancet. 2026; published online June 17. DOI: 10.1016/S0140-6736(26)01018-4
4.World Health Organization. Global strategy to accelerate the elimination of cervical cancer as a public health problem. Geneva: WHO; 2020.
5.Kourlaba GC, Kopsidas I, Papaevangelou V, et al. HPV vaccination coverage in Greece: a retrospective population-based cohort study (2022–2024). Vaccine. 2025;43(5):126-132.
6.Athanasakis K, Kyriopoulos I, Karampli E, et al. Strategies to accelerate cervical cancer elimination in Greece: a modeling study. Eur J Public Health. 2025;35(2):310-316.
7.Public Health England. National HPV vaccination programme: introduction and coverage data, England 2008–2024. London: PHE; 2025.
8. International Agency for Research on Cancer. Global Cancer Observatory: Cancer Today. Estimated number of new cases and deaths in 2022, Greece, cervix uteri. Lyon: IARC; 2024.
8
Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.
Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση, παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας
Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.
|
|
