Το 2024 δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό JAMA τα αποτελέσματα μιας μελέτης κοόρτης (μεγάλη πληθυσμιακή ομάδα) στην οποία συμμετείχαν 19.607 άνδρες. Σ΄αυτή την μελέτη ερευνήθηκαν οι άνδρες με υψηλότερο γενετικό κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του προστάτη και βρέθηκε ότι είχαν τριπλάσιο κίνδυνο πρόωρου θανάτου από καρκίνο του προστάτη σε σύγκριση με εκείνους με χαμηλότερο γενετικό κίνδυνο.
 |
| Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης |
 |
| Αικατερίνη Γκέλη |
Σημειώθηκε ότι το 36% αυτών των θανάτων θα μπορούσαν να προληφθούν μέσω παραγόντων που σχετίζονται με έναν υγιεινό τρόπο ζωής.
Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι, εντοπίζοντας τους άνδρες με αυξημένο γενετικό κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του προστάτη με προληπτικές στρατηγικές θα μπορούσε να μειωθεί ι σημαντικά ο αριθμός των πρώιμων θανάτων από καρκίνο του προστάτη.
Σχεδιασμός της μελέτης και επιλογή των ανδρών
Στην εν λόγω μελέτη αναλύθηκαν τα δεδομένα από άνδρες χωρίς καρκίνο του προστάτη κατά την ένταξη και με δεδομένα τρόπου ζωής δύο προοπτικών μελετών κοόρτης:
Α. Μια μελέτη του Malmö που αφορούσε τη σχέση της διατροφής και του καρκίνου του προστάτη (MDCS) στη Σουηδία και
Β. Μια μελέτη παρακολούθησης επαγγελματιών υγείας (HPFS) στις ΗΠΑ. Η μελέτη παρακολούθησε τους συμμετέχοντες από το 1991 έως το 2019, με ανάλυση δεδομένων που διεξήχθη μεταξύ Απριλίου 2023 και Απριλίου 2024.
Η μελέτη MDCS: Περιλάμβανε 10.270 γονότυποποιημένους (άνδρες στους οποίους μελετήθηκε ο γονότυπος) χωρίς διάγνωση καρκίνου του προστάτη κατά την έναρξη της μελέτης, για τους οποίους υπήρχαν διαθέσιμα δεδομένα για τον τρόπο ζωής τους.
Η μελέτη HPFS: Περιλάμβανε 9.337 γονότυποποιημένους άνδρες ζώντες και χωρίς καρκίνο του προστάτη το 1996 με πλήρη δεδομένα για τον τρόπο ζωής.
Λεπτομέρειες της μελέτης
Οι άνδρες κατηγοριοποιήθηκαν με βάση τις τροποποιήσιμες συμπεριφορές του τρόπου ζωής και τον γενετικό κίνδυνο. Μια βαθμολογία πολυγονιδιακού κινδύνου (PRS) πάνω από τον μέσον όρο ή ένα οικογενειακό ιστορικό καρκίνου καθόρισε τους άνδρες σε υψηλότερο γενετικό κίνδυνο (67% του πληθυσμού της μελέτης).
Οι υπόλοιποι άνδρες κατηγοριοποιήθηκαν ως χαμηλότερος γενετικός κίνδυνος.
Παράγοντες τρόπου ζωής: Απαγόρευση του καπνίσματος, διατήρηση υγιούς βάρους, υψηλή σωματική δραστηριότητα και υγιεινή διατροφή (υψηλές προσλήψεις προϊόντων με βάση την ντομάτα, λιπαρά ψάρια και χαμηλή πρόσληψη επεξεργασμένου κρέατος).
Βαθμολογία Polygenic Risk Score: Βασίστηκε σε 400 παραλλαγές γενετικού κινδύνου, εξαιρουμένων εκείνων που συνδέονται με τα επίπεδα PSA, τα οποία παρείχαν ισχυρή διάκριση κινδύνου για πρώιμο θάνατο από καρκίνο του προστάτη.
Αποτελέσματα της μελέτης
Μεταξύ των 19.607 ανδρών που αναλύθηκαν, η διάμεση ηλικία κατά την ένταξη ήταν τα 59 έτη (MDCS) και τα 65 έτη (HPFS).
94 από τους 107 πρώιμους θανάτους από καρκίνο του προστάτη (88%) σημειώθηκαν μεταξύ ανδρών με υψηλότερο γενετικό κίνδυνο, με το 36% αυτών των θανάτων να μπορούν να προληφθούν μέσω ενός υγιεινού τρόπου ζωής.
Τελικές σκέψεις και κλινικές προτάσεις
Εντοπισμός και αναγνώριση του γενετικού κινδύνου: Οι άνδρες με υψηλότερο γενετικό κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη θα πρέπει να αναγνωρίζονται έγκαιρα με τη χρήση αξιολογήσεων της βαθμολογίας πολυγονιδιακού κινδύνου [polygenicriskscore(PRS) και του οικογενειακού ιστορικού. Αυτή η ομάδα έχει σημαντικά αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου από καρκίνο του προστάτη.
Παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής: Οι στρατηγικές πρόληψης που εστιάζουν σε τροποποιήσιμους παράγοντες του τρόπου ζωής (μη κάπνισμα, διατήρηση υγιούς βάρους, υψηλή σωματική δραστηριότητα και υγιεινή διατροφή) μπορούν να μειώσουν σημαντικά τους πρώιμους θανάτους από καρκίνο του προστάτη, ειδικά σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Διαστρωμάτωση συνδυασμένου κινδύνου: Ο συνδυασμός εκτιμήσεων γενετικού κινδύνου με επίπεδα PSA μπορεί να προσφέρει μια ολοκληρωμένη διαστρωμάτωση κινδύνου, βοηθώντας στον εντοπισμό ανδρών με χαμηλό και υψηλό κίνδυνο θανάτου από καρκίνο του προστάτη.
Οι γενικές τροποποιήσεις του τρόπου ζωής όπως το κάπνισμα, η διατήρηση υγιούς βάρους (γενικά ένας κακός δείκτης για την πρόγνωση του καρκίνου όταν παρατηρείται μόνο ο Δείκτης Μάζας Σώματος, η υψηλή σωματική δραστηριότητα, και μια υγιεινή διατροφή (περισσότερες ντομάτες, λιγότερα επεξεργασμένα κρέατα, περισσότερα ψάρια κ.λπ.) μπορεί να μειώσει σημαντικά την πρόωρη θνησιμότητα των πασχόντων από καρκίνο του προστάτη. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να ωφελήσουν έως και το 36% των ανδρών με υψηλό γενετικό κίνδυνο για καρκίνο του προστάτη.
Βάσει αυτής της μελέτης οι εκτιμήσεις του γενετικού κινδύνου και η προώθηση της συμπεριφορές υγιεινού τρόπου ζωής, μπορούν να μειώσουν σημαντικά τους πρώιμους θανάτους από καρκίνο του προστάτη. Αν και οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής σε αυτή τη μελέτη ήταν λιγότερο συνταγογραφικές από εκείνες που συνήθως συνιστώνται στην ολοκληρωμένη ογκολογία, τα ευρήματα υπογραμμίζουν τη δυνατότητα για ουσιαστική μείωση της θνησιμότητας μέσω βασικών τροποποιήσεων του τρόπου ζωής
ΒιβλιογραφικήΤεκμηρίωση
Anna Plym, Yiwen Zhang, Konrad H Stopsack, Emilio Ugalde-Morales, Tyler M Seibert, David V Conti, Christopher A Haiman, Aris Baras, Tanja Stocks, Isabel Drake, Kathryn L Penney, Edward Giovannucci, Adam S Kibel, Fredrik Wiklund, Lorelei A Mucci, Regeneron Genetics Center. Early Prostate Cancer Deaths Among Men With Higher vs Lower Genetic Risk. JAMA Netw Open. 2024;7(7)
