Οι αντικαρκινικές ιδιότητες της κουρκουμίνης και του Κρόκου (Σαφράν)©

Υπό του Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach

  Περίληψη άρθρου

O κρόκος έχει μια εκλεκτική τοξικότητα κατά των καρκινικών κυττάρων. Η κροκίνη είναι το σημαντικότερο αντικαρκινικό συστατικό του Κρόκου• Η κροσετίνη αναστέλλει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων. Ο κρόκος είναι ασήμαντα τοξικός κατά των υγιών κυττάρων, όταν χορηγείται σε κανονικές δόσεις.


Ο καρκίνος είναι ένα σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας και η διαχείριση του είναι συχνά ανεπιτυχής.
Ως εκ τούτου, γίνονται  συνεχείς προσπάθειες αναζήτησης νέων θεραπευτικών παραγόντων και θεραπειών για την ενίσχυση της επιβίωσης των πασχόντων από καρκίνο. 
 Δρ Γκέλης Ν. Δημήτριος
Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Δαμασκηνού 46, Κόρινθος 20131, Τ. 2741026631, 6944280764   pharmage@otenet.gr   www.gelis.gr
Γκέλη Αικατερίνη
Ιατρός,         Ακτινοδιαγνώστρια 
Διεύθυνση Ιατρείου: Παπαληγούρα 16, Άσσος Κορινθίας, Τηλ. 2741087758, 6944644820 email:kgkeli@hotmail.co
Γόγαλης Ιωάννης
         Ιατρός              Ακτινοθεραπευτής-Ογκολόγος
Θεραπευτήριο ¨Αγ. Ειρήνη¨, Αιγάλεω, Αττική. τηλ. 6945175697
Η κλιμάκωση της υποτροπής και των τοξικών παρενεργειών των χημειοθεραπευτικών φαρμάκων μειώνει την κλινική αποτελεσματικότητα της πλειονότητας των αντικαρκινικών παραγόντων που χρησιμοποιούνται σήμερα. 

Συνεπώς, είναι αναπόφευκτη η έρευνα που στοχεύει στη  δημιουργία εναλλακτικών ή συνεργιστικών αντικαρκινικών φαρμάκων, η δράση των οποίων πρέπει να συνοδεύεται από  αμελητέες παρενέργειες.

Μια σημαντική προσέγγιση για την επέκταση του αποτελεσματικού αντικαρκινικού οπλοστασίου είναι η διερεύνηση των αντικαρκινικών παραγόντων που προέρχονται από φυσικές πηγές. 

Πολλές φυτικές χημικές ενώσεις ερευνώνται τις τελευταίες 2 δεκαετίες για τις πιθανές  αντικαρκινικές τους ιδιότητες.

 Ένας σημαντικός αριθμός φυτικών εκχυλισμάτων και απομονωμένων φυτικών χημικών ενώσεων έχει σημαντικά αντιπολλαπλασιαστικά ή ή αντινεοπλασματικά αποτελέσματα.

Βεβαίως υπάρχουν σήμερα αντικαρκινικά φαάρμακα, που χρησιμοποιούνται στη χημειοθεραπεία,  που ενώ μπορούν να φονεύσουν καρκινικά κύτταρα, όμως φονεύουν  ή είναι τοξικά και για τα υγιή κύτταρα του σώματος.

Γιαυτό, τα μέλη της διεθνούς ιατρικής κοινότητας αναζητούν φυσικές  χημικές ουσίες,  καταπολέμησης του καρκίνου, η χορήγηση, των οποίων δεν συνοδεύεται από παρενέργειες.

 Οι αναδυόμενες πληροφορίες έχουν δώσει νέες γνώσεις για το μοριακό και κυτταρικό πλαίσιο που απαιτείται για τη δημιουργία καινοτόμων προσεγγίσεων με μηχανισμό για την πρόληψη του καρκίνου με επιλεκτικά βιοδραστικά διατροφικά συστατικά.

Η πρόληψη του καρκίνου με την κατανάλωση  φρούτων,  λαχανικών και καρυκευμάτων έχει συγκεντρώσει μεγάλη προσοχή λόγω του χαμηλού κόστους και του μεγάλου περιθωρίου ασφαλείας τους. Υπάρχουν πλέον σημαντικές μελέτες και έρευνες σε καλλιέργειες καρκινικών κυττάρων και σε πειραματόζωα και ανθρώπους που αποδεικνύουν τις  χημειοπροληπτικές δράσεις και τα αντικαρκινικά αποτελέσματα αυτών των φυσικών προϊόντων.

Η σύγχρονη ιατρική που διδάσκεται σε όλες τις αναγνωρισμένες ιατρικές σχολές δεν έχει επιλύσει ακόμη τη θεραπεία του καρκίνου. Σήμερα στις κύριες αντικαρκινικές θεραπείες περιλαμβάνεται η χειρουργική, η χημειοθεραπεία , η ακτινοθεραπεία και η ανοσοθεραπεία. Όλες αυτές οι μέθοδοι δεν έλυσαν το πρόβλημα της υποτροπής του καρκίνου, ούτε βρέθηκε τρόποςνα μη συνοδεύεται η εφαρμογή τους από βλαπτικές παρενέργειες.

Διεθνώς μελετώνται και τα παραδοσιακά θεραπευτικά συστήματα, που παραδοσιακά χρησιμοποιούν διάφοροι λαοί, όπως π.χ. η Αγιουρβέδα στις Ινδίες και η Κινεζική παραδοσιακή Ιατρική. Γίνονται προσπάθειες προσέγγισης της Δυτικής Ιατρικής και της παραδοσιακής ιατρικής αυτών των χωρών..

Ήδη, η πιο μελετημένη ουσία με αντικαρκινικές ιδιότητες, που αναφέρεται σε χιλιάδες δημοσιεύσεις διεθνώς είναι η κουρκουμίνη, που είναι το κύριο συστατικό του φυτού κουρκουμάς και χρησιμοποιείται χιλιάδες χρόνια από την Ινδική παραδοσιακή ιατρική (Αγιουρβέδα). 

Παρά το γεγονός ότι έχουν αποδειχτεί τα καρκινοπροληπτικά, αντικαρκινικά και αντιμεταστατικά αποτελέσματα της κουρκουμίνης σε καλλιέργειες κυττάρων και πειραματόζωα, εν τούτοις η κουρκουμίνη δεν είναι εύκολο να εκδηλώσει  την αντικαρκινική δράση της κατά των ανθρώπινων καρκίνων, διότι πρέπει να χορηγηθεί σε πολύ μεγάλη δόση (12-20 γραμμάρια ημερησίως). Αυτό το μειονέκτημα οφείλεται στην πολύ μικρή απορροφητικότητα της κουρκουμίνης, όταν χορηγείται από το στόμα.

Η προσπάθειες να χορηγηθεί η κουρκουμίνη μαζί με πιπερίνη (συστατικό του πιπεριού) αυξάνουν την απορροφητικότητα της κουρκουμίνης κατά 2000% [1].

Φαίνεται ότι η δυσαπορροφητικότητα της κουρκουμίνης μπορεί να ξεπεραστεί με τη χορήγηση υγρής μικκυλιακής κουρκουμίνης, που έχει μεγαλύτερη απορροφητικότητα από την απλή σκόνη κουρκουμίνης κατά 18.500%. [2].

Η υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη κυκλοφορεί ως συμπλήρωμα διατροφής, σε κάψουλες με την εμπορική ονομασία Curcugkel και χορηγείται σε δόση της μιας κάψουλας ημερησίως ή όπως θα καθορίσει τη δόση ο θεράπων ιατρός. Περισσότερα για τις αντικαρκινικές εφαρμογές της κουρκουμίνης βλέπε: www.curcumin.gr

Ένα άλλο καρύκευμα με αντικαρκινικές ιδιότητες, που πολλά υπόσχεται, είναι τα αποξηραμένα στίγματα των ανθέων του φυτού  Crocus sativus [Κρόκος ο ήμερος ή κοινώς ζαφορά σαφράν ή σαφράνι (Τουρκική λέξη)], το οποίο είναι  πλούσιο σε καροτενοειδή. 

Προκλινικά στοιχεία κατέδειξαν ότι η διατροφική πρόσληψη ορισμένων καροτενοειδών έχει ισχυρές αντινεοπλασματικές επιδράσεις τόσο in vitro όσο και in vivo , υποδηλώνοντας τους πιθανούς προληπτικούς και / ή θεραπευτικούς τους ρόλους σε διάφορους ιστούς. 

Οι εκθέσεις αναφέρουν ότι η χρήση καροτενοειδών χωρίς τη δυνατότητα μετατροπής σε βιταμίνη Α μπορεί να προσφέρει περαιτέρω αντικαρκινική προστασία και να αποφευχθεί η τοξικότητα.

Γενικά, οποιοσδήποτε  αντικαρκινικός ή χημειοπροληπτικός παράγοντα δρα όταν μπορεί να επηρεάσει τους παρακάτω μηχανισμούς  που διέπουν τις χημειο-προληπτικές δραστικότητες του καρκίνου, όπως:

Η  ρύθμιση του μεταβολισμού του καρκινογόνου.

Η ρύθμιση της κυτταρικής ανάπτυξης και την εξέλιξη του κυτταρικού κύκλου.

Η αναστολή του κυτταρικού πολλαπλασιασμού.

Η  αντιοξειδωτική δράση, η ανοσολογική διαμόρφωση, η ενίσχυση της διαφοροποίησης των κυττάρων.

Οι μηχανισμοί πρόκλησης απόπτωσαης.

Για την αδιαμφισβίτιτη αντικαρκινική δράση του κρόκου έχουν προταθεί οι παρακάτω μηχανισμοί:

Ανασταλτική την κυτταρική σύνθεση DΝΑ και RNA, αλλά όχι τη σύνθεση πρωτεϊνών.

 Αναστέλλει  τις αλυσιδωτές αντιδράσεις ελευθέρων ριζών.

Αναστέλλει τη μεταβολική μετατροπή των φυσικώς απαντώμενων καροτενοειδών σε ρητινοειδή

Τα  καρωτενοειδή του κρόκου αλληλεπιδρούν με την  τοποϊσομεράση II, ένα ένζυμο που ενέχεται στην αλληλεπίδραση κυτταρικού DNA-πρωτεΐνης. 

Επιπροσθέτως, αποδείχθηκε η ανοσορρυθμιστική δραστικότητα του Κρόκου μετατρέποντας τα  Τ βοηθητικά κύτταρα τύπου 1 (Th) 1 σε  Th2..

Δεδομένης της θεραπευτικής και οικονομικής σημασίας του Κρόκου, τη φυσική αφθονία του, εκτός από την κοινή χρήση του στην παραδοσιακή  ιατρική διαφόρων λαών, ο κρόκος παρέχει μια ποικίλη και προσβάσιμη πλατφόρμα για την ανακάλυψη φαρμάκων με φυτοχημικές ιδιότητες. 

Κατά το  μεταβολισμό του Κρόκου του ήμερου παράγονται τρεις κύριοι δευτερογενείς μεταβολίτες, ήτοι η κροκίνη,  πικροκροκίνη, και σαφρανάλη, που ευθύνονται για το χρώμα, την πικρή γεύση και το άρωμα του Κρόκου, αντιστοίχως. Επιπλέον περιέχει λυκοπένιο, ζεαξανθίνη και βιταμίνη Β2 [3].

Ο κρόκος, τόσο στην Ελληνική αρχαία ιατρική, όσο και στην παραδοσιακή ιατρική Ασιατικών χωρών έχει χρησιμοποιηθεί ως φαρμακευτικό βότανο για τη θεραπεία ποικίλων παθολογικών καταστάσεων, όπως οι μυικές κράμπες, το άσθμα, οι παθήσεις του ήπατος, οι διαταραχές της εμμήνου ρύσεως, η ηλικιακή γεροντική εκφύλιση της ωχράς κηλίδος του οφθαλμού [4], οι διάφοροι πόνοι και κατά της παθογένεσης του καρκίνου.

Σύμφωνα με τις πολλές δημοσιεύσεις στον διεθνή ιατρικό τύπο ο Κρόκος προκαλεί  αντιογκωτικά και αντικαρκινικά αποτελέσματα σε διάφορους καρκίνους, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος του πνεύμονος, του μαστού, του προστάτη, του παχέος εντέρου, του δέρματος και της λευχαιμίας [5].

 Το εκχύλισμα του κρόκου και η κροκίνη μπορεί να ανακόψουν τον πολλαπλασιασμό και την εξέλιξη του κυτταρικού κύκλου, περιλαμβανομένης της απόπτωσης των καρκινικών κυττάρων του προστάτη, σε κυτταρικές καλλιέργειες. Συνεπώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ο Κρόκος ως χημειοπροληπτικός και χημειοθεραπευτικός παράγοντας για την αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη [6, 7].

Έχει βρεθεί ότι το εκχύλισμα του  Crocus sativus και της κροκίνης, που είναι το κύριο συστατικό του αναστέλλουν σημαντικά της ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων του καρκίνου του παχέος εντέρου, χωρίς να επηρεάζονται τα φυσιολογικά κύτταρα. Θα πρέπει να γίνουν περεταίρω έρευνες του εκχυλίσματος του Crocus sativus για το αν είναι μια βιώσιμη θεραπευτική επιλογή κατά του καρκίνου του παχέος εντέρου [8].

Έχει αποδειχτεί σε καλλιέργειες κυττάρων ότι ο Κρόκος ασκεί προαποπτωτικά αποτελέσματα σε κύτταρα καρκίνου του και θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ένας δυνητικός χημειοθεραπευτικός παράγοντας κατά του καρκίνου του πνεύμονα [9].

Η αντικαρκινική δραστηριότητα του υδατικού εκχυλίσματος του Κρόκου θα μπορούσε να αποδοθεί μερικώς στην αναστολή του πολλαπλασιασμού των κυττάρων και την πρόκληση απόπτωσης των καρκινικών κυττάρων μέσω της ενεργοποίησης της βιοχημικής οδού που εξαρτάται από την κασπάση [10].

 Αυτά τα αντικαρκινικά αποτελέσματα φαίνεται ότι προκαλούνται μέσω ποικίλων πιθανών μηχανισμών, στους οποίους περιλαμβάνονται:

Η πρόκληση απόπτωσης.

Η ανακοπή της εξέλιξης του κυτταρικού κύκλου.

Η καταστολή της έκφρασης της μεταλλοπρωτεϊνάσης της θεμέλιας ουσίας.

Τα τροποποιητικά αποτελέσματα σε μερικά ένζυμα αποτοξίνωσης φάσης ΙΙ

Την ελάττωση της έκφρασης φλεγμονωδών μορίων.

Εξαιτίας των ισχυρών αντικαρκινικών ιδιοτήτων του και της ασφαλούς, χωρίς παρενέργειες δράσης του, ο Κρόκος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στη θεραπευτική του καρκίνου [11].

Παρόλο που τα δεδομένα από μελέτες in vitro φαίνονται πειστικές, απαιτούνται καλά σχεδιασμένες κλινικές δοκιμές στον άνθρωπο για να διαπιστωθεί εάν ο κρόκος μπορεί να γίνει μέρος του οπλοστασίου μας ενάντια στον καρκίνο.

Τα υποσχόμενα αποτελέσματα σε in vitro και in vivo πειράματα θα μπορούσαν να ανοίξουν νέες οδούς για την ανακάλυψη των ιδανικών συνδυασμών αντινεοπλασματικών θεραπειών χρησιμοποιώντας τις  παραδοσιαές  φυτικές αντικαρκινικές ουσίες και των κλασσικών συμβατικών αντικαρκινικών φαρμάκων, περιορίζοντας έτσι τις παρενέργειες των τελευταίων [12].

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1.Shoba G1, Joy D, Joseph T, Majeed M, Rajendran R, Srinivas PS. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med. 1998 May;64(4):353-6.

2.Schiborr C, Kocher A, Behnam D, Jandasek J, Toelstede S, Frank J. The oral bioavailability of curcumin from micronized powder and liquid micelles is significantly increased in healthy humans and differs between sexes. Mol Nutr Food Res. 2014 Mar;58(3):516-27. doi: 10.1002/mnfr.201300724. Epub 2014 Jan 9.

3.Mohammad Reza KhazdairMohammad Hossein BoskabadyMahmoud Hosseini,,* Ramin Rezaee, and Aristidis M. Tsatsakis. The effects of Crocus sativus (saffron) and its constituents on nervous system: A review. Avicenna J Phytomed. 2015 Sep-Oct; 5(5): 376–391.

4.Alireza LASHAYGholamreza SADOUGHElham ASHRAFIMohammadreza LASHAYMorteza MOVASSAT,and Shahin AKHONDZADEH. Short-term Outcomes of Saffron Supplementation in Patients with Age-related Macular Degeneration: A Double-blind, Placebo-controlled, Randomized Trial.Med Hypothesis Discov Innov Ophthalmol. 2016 Spring; 5(1): 32–38.

5.Khorasanchi ZShafiee MKermanshahi FKhazaei MRyzhikov MParizadeh MRKermanshahi BFerns GAAvan AHassanian SM. Crocus sativus a natural food coloring and flavoring has potent anti-tumor properties. Phytomedicine. 2018 Apr 1;43:21-27. doi: 10.1016/j.phymed.2018.03.041. Epub 2018 Mar 19.

6.D'Alessandro AMMancini ALizzi ARDe Simone AMarroccella CEGravina GLTatone CFestuccia C. Crocus sativus stigma extract and its major constituent crocin possess significant antiproliferative properties against human prostate cancer. Nutr Cancer. 2013;65(6):930-42. doi: 10.1080/01635581.2013.767368.

7.Festuccia CMancini AGravina GLScarsella LLlorens SAlonso GLTatone CDi Cesare EJannini EALenzi AD'Alessandro AMCarmona  Antitumor effects of saffron-derived carotenoids in prostate cancer cell models. Biomed Res Int. 2014;2014:135048. doi: 10.1155/2014/135048. Epub 2014 May 11.

8.H.H. AungC.Z. WangM. NiA. FishbeinS.R. MehendaleJ.T. XieA.Y. Shoyama, andC.S. Yuan Crocin from Crocus Sativus Possesses Significant Anti-Proliferation Effects on Human Colorectal Cancer Cells. Exp Oncol. 2007 Sep; 29(3): 175–180.

9.Saeed SamarghandianMohammad Hossein Boskabady, and Saideh Davoodi. Use of in vitro assays to assess the potential antiproliferative and cytotoxic effects of saffron (Crocus sativus L.) in human lung cancer cell line.  Pharmacogn Mag. 2010 Oct-Dec; 6(24): 309–314.doi: 10.4103/0973-1296.71799

10.Saeed Samarghandian,  Abasalt Borji,  Seyed Kazem Farahmand,  Reza Afshari,  and Saeideh Davoodi.  Crocus sativus L. (Saffron) Stigma Aqueous Extract Induces Apoptosis in Alveolar Human Lung Cancer Cells through Caspase-Dependent Pathways Activation.  Hindawi Publishing Corporation BioMed Research International Volume 2013, Article ID 417928, 12 pages http://dx.doi.org/10.1155/2013/417928

11.Samarghandian SBorji A. Anticarcinogenic effect of saffron (Crocus sativus L.) and its ingredients. Pharmacognosy Res. 2014 Apr;6(2):99-107. doi: 10.4103/0974-8490.128963.

12.Khorasanchi ZShafiee MKermanshahi FKhazaei MRyzhikov MParizadeh MRKermanshahi BFerns GAAvan AHassanian SM. Crocus sativus a natural food coloring and flavoring has potent anti-tumor properties. Phytomedicine. 2018 Apr 1;43:21-27. doi: 10.1016/j.phymed.2018.03.041. Epub 2018 Mar 19.


Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.

Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.